Disk dolduğunda insanlar en kötü dosya kararlarını verir. Tanımadığın büyük bir klasörü silmek, "30 GB yer açar" diyen bir temizlik programına güvenmek ya da bir forumda okuduğun önbellek klasörlerini toptan boşaltmak cazip gelir. Bazen işe yarar. Bazen de bir projeyi, bir uygulamanın verisini ya da bir fotoğrafın tek kopyasını götürür.

Bu yazıdaki yaklaşım daha yavaş ama daha güvenli: önce bak, sonra en bariz gereksizlerden başla ve her adımda bir geri alma şansı bırak. Çoğu Mac’te bu kadarı fazlasıyla yer açar.

Başlamadan önce iki alışkanlık

Yedeğin olsun. Time Machine kullanıyorsan son yedeğin tamamlanmış mı, kontrol et. Temizlik tam da güvenlik ağına ihtiyaç duyduğun andır.

Silme, Çöp Sepeti’ne taşı. Çöp Sepeti’ndeki dosya geri konabilir. Bir iki hafta bekle, hiçbir şey eksik çıkmazsa o zaman boşalt.

Bir uyarı: bazı ekranlar dosyayı Çöp Sepeti’ne değil, doğrudan siler. Sistem Ayarları ▸ Genel ▸ Saklama Alanı içinden bazı kategorilerde dosya sildiğinde macOS öğelerin hemen silineceğini ve bunun geri alınamayacağını söyler. Bu uyarıları okumadan onaylama.

1. Yeri kim kaplıyor, önce ona bak

Sistem Ayarları ▸ Genel ▸ Saklama Alanı ekranındaki çubuk, alanın kategorilere göre dağılımını gösterir. Altındaki listede Uygulamalar, Belgeler ya da iOS Dosyaları gibi kategorilerin yanındaki bilgi düğmesine tıklayıp içeriğini görebilirsin.

Kafa karıştıran üç kategori var:

Sistem Verileri: Önbellekler, günlükler, yerel Time Machine anlık görüntüleri gibi macOS’in yönettiği dosyalar. Yer gerektiğinde çoğu zaman kendiliğinden küçülür. İçinde avlanmaya çalışma.
macOS: İşletim sisteminin kendisi. Küçültülemez, küçültmeye de çalışma.
iOS Dosyaları: Mac’e alınmış iPhone ve iPad yedekleri ile yazılım güncellemeleri. Artık elinde olmayan bir telefonun eski yedeği varsa, gerçekten gerekmediğinden eminsen burada silmek ciddi yer açar.

2. Apple’ın önerilerini bilerek kullan

Aynı ekranda dört öneri görürsün. Hepsi makul, ama ne yaptıklarını bilerek aç:

Öneri	Ne yapar?	Dikkat
iCloud’da Sakla	Dosyaları, fotoğrafları ve mesajları iCloud’da tutar; yer gerektiğinde Mac’te yalnızca yenileri kalır	Yeterli iCloud alanı gerekir; eski dosyalar açınca iner
En İyi Şekilde Depolayın	İzlediğin Apple TV film ve dizilerini kaldırır, Mac’te yalnızca son e-posta eklerini tutar	Açtığında yeniden indirilir
Çöp Sepeti’ni Otomatik Olarak Boşaltın	30 günden uzun süredir Çöp Sepeti’nde olan öğeleri siler	Geri alma süren 30 güne iner
Karışıklığı Azaltın	Dosyaları Gözden Geçir ile belgeleri tek tek elden geçirmeni sağlar	Buradan silmek anında ve kalıcıdır

Otomatik boşaltma, Finder ▸ Ayarlar ▸ İleri Düzey altındaki 30 gün sonra Çöp Sepeti’ndeki öğeleri sil seçeneğiyle aynı şeydir. Çoğu kişi için 30 gün iyi bir denge.

3. Asıl hazine: İndirilenler klasörü

Geri kazanılabilecek alanın büyük kısmı genelde İndirilenler’dedir ve en az riskli klasör de budur, çünkü oradaki dosyaların çoğu başka bir yerde de vardır.

Finder’da İndirilenler’i aç, Görüntü ▸ Liste Olarak’ı seç.
Görüntü ▸ Görüntü Seçeneklerini Göster menüsünden Tüm büyüklükleri hesapla seçeneğini aç; klasörlerin boyutu da görünsün.
Büyüklük sütununa tıkla, en büyükler en üste gelsin.

Sonra neredeyse her zaman güvenle kaldırılabilecek şeylere bak:

Kurulumu yapılmış yükleyiciler. .dmg disk görüntüleri, .pkg paketleri, zipli uygulamalar. Uygulama Uygulamalar klasörüne geçtiyse yükleyici, istediğinde yeniden indirebileceğin bir kopyadan ibarettir.
Açılmış arşivler. fotograflar.zip ile fotograflar klasörü yan yanaysa büyük ihtimalle birine ihtiyacın var.
Kopyalar. dekont.pdf'in yanındaki dekont (1).pdf gibi. Gerçekten aynı olduklarından nasıl emin olacağını kopya dosyaları bulma yazımızda anlattık.

Hepsini doğrudan silmek yerine Çöp Sepeti’ne taşı.

4. Ekran görüntüleri ve ekran kayıtları

Ekran görüntüleri tek tek küçük, toplu halde büyüktür. Ekran kayıtları ise baştan büyüktür. macOS ikisini de varsayılan olarak Masaüstü’ne kaydeder. Hepsini görmek için Terminal’de mdfind "kMDItemIsScreenCapture == 1" komutunu çalıştırabilir ya da aynı sorguyla bir Akıllı Klasör oluşturabilirsin. Tarihe göre sırala, eskilere Göz At ile hızlıca bak, işine yarayanlara anlamlı bir ad ver, gerisini Çöp Sepeti’ne taşı. İçindeki yazıyla ekran görüntüsü bulmak istersen ekran görüntüsündeki yazıyı arama yazısına göz at.

5. Büyük videolar

Ev klasöründe en çok yeri genelde videolar kaplar. Finder’da Tür ölçütünü film olarak ayarlayıp arama yap, sonuçları boyuta göre sırala. Büyük her dosya için şunu sor: bu Mac’in iç diskinde mi durmalı, yoksa harici bir diskte ya da bulut arşivinde mi? Saklamak istediklerini taşımak, çoğu zaman silmekten daha iyi bir karardır.

6. Kullanmadığın uygulamalar

Uygulamalar klasörünü liste görünümünde aç ve Son Açılış Tarihi sütununa bak (yoksa Görüntü Seçenekleri’nden ekle). Bir yıldır açmadığın uygulamalar adaydır. Kaldırmadan önce:

Uygulamanın kendi kaldırma aracı var mı, bak. Özellikle sistem uzantısı kuran uygulamalar genelde bununla gelir.
Bir uygulamayı Çöp Sepeti’ne sürüklemenin ayarlarını ve verilerini çoğu zaman ~/Library içinde bıraktığını bil. Bu genelde sorun değildir; yeniden kurduğunda kaldığın yerden devam etmeni sağlar.

Apple’ın yerleşik uygulamalarına dokunma. Çoğu zaten silinemez ve sistemin parçasıdır.

Hiç dokunmaman gerekenler

"Mac’imi temizledim, şimdi bir şey bozuldu" hikâyelerinin çoğu buradan çıkar:

~/Library ve /Library içinde ne olduğunu tam bilmediğin her şey. Application Support, Containers, Group Containers gibi klasörler uygulama verisi tutar; bazen o verinin tek kopyası oradadır.
Toptan silinen önbellekler. macOS ve uygulamalar önbellekleri yeniden oluşturur. Silmek ancak geçici yer açar, bir süre uygulamaları yavaşlatabilir ya da tuhaf davranmalarına yol açabilir.
Fotoğraflar arşivi paketi. Finder’da paketin içini açıp bir şey silme. Fotoğrafları Fotoğraflar uygulamasının içinden sil.
Yerel Time Machine anlık görüntüleri. macOS yer gerektiğinde bunları kendisi siler. Merak edersen tmutil listlocalsnapshots / ile listeleyebilirsin, ama elle silmen nadiren gerekir.
Sistem klasörlerinde tanımadığın dosyalar. "Bu ne bilmiyorum" bir dosyayı araştırmak için sebeptir, silmek için değil.

Bunu alışkanlık haline getirmek

Ayda bir kez İndirilenler’e, ekran görüntülerine ve Çöp Sepeti’ne on dakika ayırmak, "disk dolu" krizlerinin çoğunu önler.

Klasör klasör gezmek yerine öneri görmeyi tercih edersen, Finder’a eşlik eden uygulamamız Bowerbird içindeki Clean Up görünümü 3 ile 6 arasındaki adımları senin yerine tarar. İndirilenler’deki eski yükleyicileri (Uygulamalar’da zaten kurulu olanlarınkiler dahil), 30 günden eski ekran görüntülerini, 500 MB’tan büyük videoları, büyük ya da uzun süredir dokunulmamış indirmeleri ve 180 gündür açmadığın uygulamaları, her birinin neden önerildiğini yazarak listeler. Apple’ın kendi uygulamalarını hiçbir zaman önermez. Sen seçmeden hiçbir şey kaldırılmaz (eski yükleyiciler ve ekran görüntüleri için isteğe bağlı otomatik kural varsayılan olarak kapalıdır); kaldırılan dosyalar Çöp Sepeti’ne gider, istersen geri koyarsın. Önbelleklere ve Library klasörlerine ise hiç dokunmaz. Uygulamanın arayüzü İngilizce.

Hangi aracı kullanırsan kullan, güvenli yol aynı: silmeden önce bak, en bariz kopyalardan başla ve emin olana kadar geri alma şansını elinde tut.

This topic in English: How to free up space on a Mac safely without deleting the wrong thing

depolama
temizlik
finder